Przemyślidzi

00:00:00: Podkast Radia Poznani Dynastie Zapraszają!

00:00:18: Dzisiaj w naszym cyklu dynastię, podobnie jak przed dwoma tygodniami, wychodzimy poza granice państwa piastowskiego.

00:00:26: Mówliśmy o, dwa tygodnie temu, o pierwszej znaczącej dynastii w Austrii, a dzisiaj przenosimy się do świata czeskiego.

00:00:35: Możemy, Panie Profesorze, tak powiedzieć.

00:00:37: Możemy, śmiało możemy.

00:00:39: Czeski świat, czyli dynastia, jakże zasłużona dla historii Europy.

00:00:44: Dynastia Przemyślidów.

00:00:45: I zaczniemy od jednego z... wybitnych przedstawicieli tej dynastii, o którym wspomnieliśmy dwa tygodnie temu.

00:00:52: Trzeba było tak trochę równolegle zacząć, jak to czyniliśmy z historią Polski.

00:00:58: To znaczy trzeba byłoby wspomnieć i już to czynnie, że no wtedy, kiedy u nas Mieszko, to tam właśnie ów Wacław, święty Wacław, swaty Wacław.

00:01:08: No i jego brad Polesław Srogi i znowu mamy to samo, tyle tylko, że sytuacja Czechów Czech jest zupełnie, ale to zupełnie różne od sytuacji ziempolskich, słowiańskich, zachodniosłowiańskich.

00:01:22: Mianowicie czasy są od samego właściwie początku bardzo mocno związani z tym najtrudniejszym w Europie obszarem, czyli jednym z najtrudniejszych, czyli Europu Środka.

00:01:31: Poddani też innym naciskom.

00:01:33: Przypominam, że to jest czas ósmy wiek, siódmy, kiedy jeszcze nie ma państwa czeskiego, no ale już się kotłuje i z tego kotłowania różne przykre rzeczy wynikają.

00:01:45: Myślę, że niektórzy z nas pamiętają, że było takie plemie awarów.

00:01:49: Było utrapieniem dla Węgrów, dla rodzącej się Austria, to i właściwie naprawdę to marchi.

00:01:54: Najpierw na Dunajski, za Karola, potem... Ostmark za Leopoldów i że cześci mieli o wiele bliżej do chrześcijaństwa i to zarówno wschodniego jak i zachodniego, bo namorawał działał cyrylii metody.

00:02:08: Sosunkowo niedaleko był Zaldzbur, który miał już w ósmym wieku biskupstwo.

00:02:12: Dalej oczywiście, ale jednak Benediktynis z Klasztoru od Montecassino docierali.

00:02:17: Cześci więc byli zupełnie inaczej kształtowani i ukształtowani, a w dodatku tak do końca.

00:02:23: to na początku nie wiedziano, gdzie one... Właściwie są te czechy, ponieważ jest taka nazwa bymen.

00:02:29: No i są tacy, którzy twierdzą, że cześci to tacy bawarowie przesunięci trochę na wschód, bo to jest nazwa niemiecka.

00:02:37: Zresztą to język niemiecki.

00:02:39: W Czechach przez długie wieki się utrzymywał.

00:02:42: Na ogólnie pamiętamy, że na przykład królowie Polski.

00:02:45: Jeden z nich był bardzo wybitnym królem polskim.

00:02:47: Wacław II mówił po niemiecku.

00:02:50: No i nawet przeklinał po niemiecku.

00:02:52: To zauważono, jeśli przeklinał po niemiecku, to znaczy, że ta mentalność miała ukształtowaną przez ten język.

00:02:57: Skądinąd był zresztą poliglotą, ale oni wszyscy w zasadzie byli tak blisko związani z cesarstwem i bardzo wielu z nich od Wacława.

00:03:06: zaczynając tego świętego Wacława, wcale nie myśleli, aby jakoś te związki z cesarstwem osłabiać dla uniezależnienia.

00:03:16: Przypominam, że święty Lopot został świętym dlatego, że on właściwie działał w obrębie tego systemu.

00:03:22: Święty Wacław został świętym Wacławem trochę z innego powodu, no męczeństwa, ale on także działał w obrębie tamtego systemu.

00:03:31: Może niektórych to zaskoczy, bo oczywiście Bożywuj, Jemu przypisać przyjęcie sztu, to jest par dziesiąt małych lat przed mieszkiem, ale musimy wiedzieć, że księżenta czescy przyjmowali chrześcijaństwo do pewnego stopnia samodzielnie, to znaczy przyjmował jeden, potem drugi, potem trzeci, to była zupełnie inna sytuacja.

00:03:52: A zdawać

00:03:52: by się mogło panie profesorze, że skoro przyjmowaliśmy od tych Czechów chrześcijaństwo w czasach Dąbrówki i mieszka pierwszego, to tam to było tak mocno kształtowane, posadzone.

00:04:00: No w jakim sensie było, bo przypominam, że tylko inaczej, przypominam, że Czechy Panie Morawy, to warto pamiętać, ale mamy to państwo morawskie samo, to było państwo, które Węgrzy dopiero właściwie zlikwidowali.

00:04:12: Jeszcze to to nieszczęście węgierskie, które przyszło po nieszczęściu awarskim.

00:04:17: Tam sytuacja jest naprawdę tak strasznie trudna i tak niełatwo jest o tym mówić, ponieważ można wszystko utopić w szczegółach, które tym bardziej ten obraz sprawy nam za mącą.

00:04:27: Kotłowało

00:04:28: się.

00:04:28: To jest dobra, dobra

00:04:29: słowa.

00:04:29: Kotłowało się bardzo.

00:04:37: Warto powiedzieć, że ta kutłowanina oznaczała, że korona w Czechach pojawiała się stosunkowo późno i że to, że myśmy od Czechów przyjęli chrzest, no jest pewnym uproszczeniem, żeby nie powiedzieć... No bo trzeba by powiedzieć, że za pośrednictwem Czechów, a za pośrednictwem, no to rodzi pytanie następne.

00:04:59: To od kogo?

00:05:00: Od Niemiec rzecz jasna.

00:05:02: O cesarz był takim do pewnego stopnia dysponentem tego chrztu i zaszczytem różnych książant południowo-słowiańskich, słowiańskich, zachodnio-słowiańskich.

00:05:12: Było przyjąć to, no nawet w cesarstwie i to wobecności cesarza.

00:05:17: Musimy rozumieć, ta struktura nie była struktura narodową.

00:05:20: To jest takie właśnie trudne dobić.

00:05:21: wyjaśnienia, to była struktura dynastyczna.

00:05:23: To byli różni królowie księżenta margrabiowie, którzy awansowali, był Chrabia Austrii, a potem był księży Austrii, ale nie było króla Austrii wcześniej.

00:05:32: No ale oni wszyscy stanowi taką mapę, taką mapę, nad którą często taką formalną, bardziej niż faktyczną kuratele sprawował cesarz.

00:05:41: I na przykład Friedelik II ostatni z Babenbergów prowadził pewien spór, nawet taką para wojnę z Friedelikiem II cesarzem.

00:05:51: no on chciał się uniezależnić, ale niektórzy nie chcieli, no to zależy jaki był CES, zależy jaka była sytuacja, jak silny był Babenberg czy Przemyślida.

00:05:59: Więc mamy taką sytuację, w której my mamy króla o dwudziestego piątego roku.

00:06:03: A pytania od kiedy mają króla?

00:06:05: Czesi wcale nie jest takie proste.

00:06:07: Już nie będę w to wchodzić, bo to na osobny wykład.

00:06:10: W każdym razie przyjmuje się, przyjmuje się, że od十cent sto dziewięćdziesiątego ósmego roku, że to jest dopiero ten czas i mamy wtedy króla, który daje początek dynastii.

00:06:20: To jest przemysł pierwszy otokar, po którym następuje Wacław i po którym następuje przemysł drugi otokar.

00:06:25: Co tu jest ważne?

00:06:26: Ważne jest to, że gdy raptem kończą się, bo na polu bitwy, Babenbergowie, To jakkolwiek ich największymi rywalami od pewnego już czasu byli Habsburgowie, to zwycięstwo w sprawie sukcesji po Babenbergach należy do jednego z najciekawszych władców tamtej doby.

00:06:47: Przemysła II Otokara.

00:06:48: Przemyślida, no przemysł przemyślida, co się stąd bierze.

00:06:51: Przemysł to w ogóle jest rolnik oracz, tak jak piast, rolnik oracz, to ten motyw się powtarza.

00:06:57: Ale ten przemysł II Otokar jest naprawdę człowiekiem fenomenalnie zdolnym, bo dziś już naprawdę poza Czechami mało kto pamięta, że za przemysła II Otokara Czechy zdawały dwie Austrii podporządkować, bo to było jeszcze dolna, górna, to się nawiązało z Babenbergami.

00:07:14: Posunąć granicę Czech od sudetów, tak dolecę na południu, że one się właściwie oparły o Adriatyk.

00:07:20: To była koncepcja wtedy... Nie zwykła, bo ona, powtarzam, porządkowała ten permanentny chaos, jaki trwał w środku Europy.

00:07:29: Przypominam jeszcze, że byli chorwaci, byli słowęńcy, którzy mieli różne pretensje, krótko mówiąc, byli słowianie z awarami, a nawet przed awarami.

00:07:39: Na tych ziemiach byli słowianie, potem byli słowianie i awarowie, a potem jeszcze słowianie, awarowie i węgrzy.

00:07:45: Działo się.

00:07:46: Działo się bardzo dużo i działo się bardzo skomplikowany sposób, ale przemysł to wszystko opanował.

00:07:52: On miał bardzo dobre stosunki z Polską i jest coś, co muszę powiedzieć, bo to jest taki szczegół.

00:07:58: Jestem przekonany, że jeśli nasi słuchaczy coś zapamiętają z tego bałaganu i chaosu, no to będzie dobrze, jeśli zapamiętają, że to był bałagan i chaos, ale może zapamiętają, że jest epizod zupełnie niezwykle związany z przemysłowym otokarem drugim.

00:08:13: On, wiecie, nie tylko, że się na południe posuwał, ale posunął się też razem z książentami piastowskimi naszymi.

00:08:21: Na północ uczestnicząc w Kruciatach przeciwko Prusom.

00:08:25: I zawsze tak daleko.

00:08:26: miał taką dużą potęgę, że miasto, który nazywa się dzisiaj Kaliningrad, a wcześniej Kenigsberg, czy Królewiec, zostało nazwane na pamiątkę nie żadnego innego niemieckiego, ani polskiego... władcy, tylko na pamiątkę przemysła drugiego otokara, co do wcipni z natury cześci całkiem niedawno podnieśli.

00:08:48: Myślę, że nikt nie rozumiał tego żartu.

00:08:50: Dostęp do morza, tak?

00:08:51: No tak, że oni w ogóle mogli mieć dziś precensje historyczne do królewca, bo królewy jest to jednak za sprawą przemysła drugiego otokara.

00:09:02: Co znaczy wybitny władca nawet kilkaset lat później?

00:09:04: Kilkaset lat później.

00:09:05: Jak może się przydać, gdy w grę wchodzą racje historyczne?

00:09:08: No to on tam był.

00:09:09: Jego autorytet tam był.

00:09:11: I co tu dużo mówić?

00:09:12: Polakom on się podobał, tylko że on znowu... on znowu marnie skończył.

00:09:18: Bo wydawało się, że będzie panować długo.

00:09:22: Tymczasem umarna polubitwy.

00:09:23: No i to przegrał z Habsburgiem, który wziął jakby odwet za to, że po Babenbergach nie przejął od razu tej spójścizny.

00:09:32: Gdzieś ci Habsburgowie wiszą?

00:09:34: Wiszą przez cały czas, oni się pojawiają i znikają, ale teraz, jak się pojawią, to już na dobre.

00:09:39: I oni się pojawiają właśnie w tym, w tym, w ten sposób przemyślidzi tracą, ale to jeszcze nie jest powiedziane, że na zawsze, zwłaszcza, że otokarma bardzo wybitnego syna, chociaż mało go przypomina.

00:09:54: To jest Wacław.

00:09:55: który koronę polską założył roku tysiąc trzechsetnym i co tu dużo mówić będzie naprawdę jednym z najpopularniejszych królów Polski.

00:10:06: I to nie jest taki przypadek, że on został królem Polski, bo

00:10:10: jak

00:10:10: się człowiek uczy w szkole podstawowej i nagle ci wacłowowi się pojawiają, no to nie wiadomo skąd właściwie, a tutaj Pan Profesor tłumaczy, że jest to naturalna kolej rzeczy.

00:10:20: Naturalna kolej rzeczy, bo przypomnijmy, jest tak, że Wielkopolska, już nie wnikajmy, że tam był nasz przemysł i on zginnął, zresztą znowu mamy tę mordę ludgarda, potem on zamordowany i pojawia się ktoś, kto jest o wiele atrakcyjniejszy niż... Książę Brzesko Kujawski Łokietek, który ma pretencję do zajęcia Wielkopolski, ale Wielkopolanie go stąd przecież przepędzają.

00:10:44: Dlaczego go przepędzają?

00:10:45: Ponieważ to, co proponuje Wacław, jest niesłychanie atrakcyjne.

00:10:49: On nawiązuje do koncepcji ojca, że on zbuduje państwo złożone z trzech koron.

00:10:55: I przez chwilę on to nawet zrobił, bo miał koronę polską, sprawił, żeby jego syn już w ilość tysiąc trzysta pierwszym roku został królem węgierskim.

00:11:08: Wacława II najpewniej otróto.

00:11:11: po pięciu latach syna zamordowano za szterytowaną wołą mójcu, rok później to był jeszcze młody chłopak.

00:11:17: Być może jedno i drugie, to sprawka łokietka, to bardzo możliwe, ale nie tylko że Wielkopolska stanęła za Wacławem, potem za Wacławem, a nawet w... Wcześniej za Wacławem stanęła mało Polska.

00:11:30: Ta nieźle rozwijająca się w tym czasie Polska była zwrócona na południe.

00:11:34: Co tu dużo mówić?

00:11:35: Na południe i na zachód, a na zachód to znaczyło też przemyślidzi.

00:11:38: No przypominam, że jego władza, Wacława, podobnie jak przemysła drugiego autokara, była tak duża, że kilkakrotnie zastanawiano się, czy to nie jest najlepszy kandydat na cesarza.

00:11:48: Czy się mieli takich kandydatów na cesarza, jeżeli spod jebrado to jest inna historia, ale to też jest ciekawy wyjątek w dziejach wieków średnich.

00:11:56: No w każdym razie z Wacławami jest tak, mówimy o tych polskich Wacławach, że oni wstępują na tron Polski i już nie panują nad Austrią tak całkowicie jak za przemysła drugiego autokara, ale wciąż są potęgą i mają naprawdę bardzo dobre pomysły.

00:12:12: Wacław II to jest poliglota, Wacław II to jest, można by powiedzieć, meloman, człowiek wrażliwy, człowiek niekoniecznie bitny, to jest raczej taki myśliciel polityczny, przypominający trochę o to na trzeciego, więc można by pomyśleć, że że jego idee są no naiwne, że wyprzedzają czas, ale ja bym tak tego nie stawiał.

00:12:32: No tacy ludzie przecierają szlaki.

00:12:34: On ten szlak przecierał i naprawdę wielka, wielka szkoda, że tak krótko żył.

00:12:41: Jest prawie pewne, że on został o truty.

00:12:43: Matejko go przedstawił jako takiego dosyć jednak zaawansowanego wiekiem króla i takiego dużego.

00:12:49: Wacław II, o ile wiemy, był dosyć nieduży, był dosyć szczupu, jakoś odwrotnie go przedstawił Matejko.

00:12:55: To research

00:12:56: Matejki był

00:12:57: nie najlepszy.

00:12:58: Może on chciał przystawić, bo on zawsze, na przykład uważam, że bardzo tak powiększy łokietek u Matejki.

00:13:07: Ponieważ Łokietek miał być dla Matejki komunikatem dla rodaków niespecjalnie przecież dobrze wykształconych, że to mieliśmy znowu koronę.

00:13:18: A jak mieliśmy znowu koronę piastowską, no to ten, który ją dzierżył, no nie może wyglądać na herlaka i huderlaka, więc on musi mieć męską postulę.

00:13:29: To takie były wtedy.

00:13:30: Dzisiaj też to tak się robi, jak się doradce

00:13:32: od wizerunku.

00:13:34: Dzisiaj też się wizerunki po chlebie, to się takie stare słowo, że miał ktoś konterwekt pochlebiony, czyli podobiznę pochlebioną.

00:13:41: My tak też dzisiaj robimy, że na przykład jak robimy jakieś takie zdjęcie, które jest naszym zdjęciem oficjalnym, no to ono jest takie pochlebione, bo dobrze na nie wyglądamy, profil mamy odpowiedni albo akurat on faz.

00:13:52: No to też tak było z Wacławami, ale raz jeszcze powtarzam ci przemyślidzi.

00:13:56: Wtedy, no nawiasy mówiąc, mieliśmy też dostęp do Wrocławia, bo trzeba wiedzieć, że to są drogi handlowe.

00:14:02: Zaba benbergów, to może jeszcze powinny właściwie powiedzieć, że za Babenbergów droga do środkowej Europy była trochę bardziej skomplikowana, bo ona prowadziała przez Norymbergę, tak jakby z pominięciem Pragi.

00:14:12: Natomiast warto pamiętać, że przemyślić nie tylko na przykład ujęli myślących wtedy Polaków tym, że wprowadzili Urząd Starostiński.

00:14:21: Urząd Starostiński, no kim był Starostat?

00:14:23: No to był taki wicekról lokalny.

00:14:25: Od Wacławów mamy Starostów.

00:14:27: Nie mieliśmy wcześniej żadnych Starostów, więc kiedyś jasiowi Grabkowskiemu, Starostwie Poznańskiemu powiedziałem, że on w prostej linii idzie.

00:14:34: od Wacława.

00:14:35: Ucieszył się?

00:14:36: No tak, tak, no bo to świadczy, jak stary jest ten urząd i jaką miał kiedyś kompetencję.

00:14:42: Wacław przekazał tę kompetencję.

00:14:44: To jest naprawdę wielka rzecz.

00:14:45: Już nie mówię, że groż praski, który zaczął krążyć.

00:14:48: Tak, tak, tak.

00:14:49: To jest rzecz ważna.

00:14:50: Już nie mówię, że... Nawet

00:14:52: bardziej pospolite są dzisiaj.

00:14:54: Można spotkać te czeskie.

00:14:56: niż polskie z tamtego czasu.

00:14:57: Było ich dużo po prostu

00:14:59: na rynku.

00:15:00: Tak, i była cyrkulacja.

00:15:01: Jak była cyrkulacja, to znaczy, że była gospodarka.

00:15:03: I jeszcze skąd się ta gospodarka brała?

00:15:05: No, pomijam to, że Wacław mówi po niemiecku, a różnica między czeskim a polskim nie wiadomo, jak wtedy wyglądała, bo ona mogła być nieduża.

00:15:13: Pomiędzy plamionami też jakieś różnice były.

00:15:15: To znaczy, można założyć, że Wiślanie mówili trochę inaczej niż Polanie.

00:15:19: Generalnie to była słowiańszczyzna.

00:15:21: No, ale czesci mieli, my wiemy, że prawie zawsze mieli dobry przemysł.

00:15:25: ale oni mieli coś jeszcze, oni mieli srebro w Sudetach, w tych swoich Chorach, Kutna Chora.

00:15:30: I ten srebrny przemysł czeski zaświlał gospodarkę Wrocławia Poznania.

00:15:36: Proszę zobaczyć, że na przykład w Pradze jest Helm Wrocławia na ratuszu.

00:15:39: Ta konstelacja naprawdę miała w Polsce i nie tylko w Polsce wielu zwolenników, zwłaszcza że naprawdę przez chwilę mieliśmy trzy korony.

00:15:49: I ostatnia rzecz, nie zapominajmy, że Praga leży na zachód od Wiednia.

00:15:53: Cała ta kombinacja Wacławowa, to była kombinacja zachodnia, przesuwająca nas na zachód.

00:15:59: Jeśli potem nastąpiła kombinacja inna, unijna z Litwą, tośmy się przesądęli na wschód.

00:16:05: Należy do tych historyków, który się zastanawiał, co by było, gdyby ta koncepcja Wacławowa się utrzymała.

00:16:11: Ona na pewno służyłaby nam nie gorzej niż ta Unia z Litwą.

00:16:17: Pewnie konieczna sytuacja, na tym powstała.

00:16:21: Może lepiej by służyła.

00:16:22: ale może by służyła lepiej, bo powtarzam, to nawet w Austrii pamiętam takie eksperymenty robiono.

00:16:29: I w Wiedniu małk to sobie zdaje sprawę, że Praga jest bardziej na zachód, a w Wiedni bardziej na wschód, jak rysowano mapę bez zaznaczania miast w Austrii na lekcjach i uczyniowi mieli nanosić różne miasta, to wszyscy robili jedno i to samo.

00:16:45: Praga była, ale była przesunięta na wschód.

00:16:47: W Wiedni by przesunięty na zachód.

00:16:49: Tymczasem proszę sprawdzić jeszcze odwrotnie.

00:16:51: Jest odwrotnie.

00:16:52: Już nie mówię, że Praga ma też starszy uniwersytet niż Wiedeński.

00:16:57: I tak dalej, i tak dalej, i tak dalej.

00:16:59: A potem mamy po przemyślidach Luxemburgów cesarstwo, Luxemburgów, Luxemburgów, którzy są na tyle mądrzy, że dużo z tego dorobku przemyślidów, zwłaszcza największy z nich Karol IV, Luxemburg przechowuje.

00:17:17: Są obecni przemyślidzi za Luxemburgów w myśleniu w polityce i w małżeństwach, a nawet w imieniu Wacław, które też się zdarza.

00:17:26: I mądra dynastia, mądry władca potrafi docenić osiągnięcia dynastii tych wielkich poprzednich.

00:17:34: Ale o... tej powiemy w kolejnych naszych spotkaniach z profesorem Waldemarem Łazugą.

00:17:40: Pani profesorze, bardzo dziękuję za rozmowę o naszych południowych sąsiadach, o Czechach i o tamtejszej dynastii, która, jak się okazało, ma bardzo dużo związków z państwem piastowskim.

00:17:52: Dziękuję bardzo.

00:17:52: Dziękuję bardzo.

00:18:05: Dodania odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza.

00:18:09: Zapraszamy też do osłuchania programów Radio Poznań i na stronę www.radiopoznanfm.