Babenbergowie

00:00:00:

00:00:18: Panie profesorze, nie zawsze w szkołach opowiada się o tym, co działo się w państwach sąsiadujących z krajem pierwszych piastów, a dzisiaj chcemy właśnie o tym powiedzieć, jaką konkurencję mieli nasi pierwszy władcy.

00:00:33: Ta konkurencja była, ale stare.

00:00:35: właściwie powinniśmy powtarzać, że to jest świat z jednej strony bardzo do siebie podobny w tych różnych częściach dookoła, a z drugiej straszliwie skomplikowany.

00:00:45: A na dodatek jeszcze, jak to się kiedyś mówiło ładnie o historii, są takie dzieje, takie czasy, które toną w pomroce.

00:00:54: To toną w pomroce jest oczywiście metaforu, ale można by powiedzieć, że jest też Pewną ścisłością, bo kryje się za tym stosunkowo niewielka wiedza faktograficzna, dotycząca zwłaszcza początków.

00:01:08: Polski, jak wiemy, jest jakiś legendarny piast, potem jest ta trójca, czy Czech, gdzie jak wiemy na początku jest legendarny przemysł, a potem też istnieje coś rodzaju trójcy, no czy Austrii, gdy sytuacja jest może najtrudniejsza, bo Austrii jako takich właściwie na początku nie było, ona w pewnym momencie powstała i tylko jest problem, czy została wymyślona, czy stworzyła się sama.

00:01:34: No ale jeśli uwzględnimy, że w tej pomroce wszystko jest Tak jest komplikowane, to o kilku sprawach możemy powiedzieć z góry.

00:01:41: Możemy powiedzieć na przykład tak, zawolterem, który szukał zeitgeistu, ducha czasu, tendencji wspólnych i próbowoła wstarchować od faktografii.

00:01:51: Tutaj nieraz nie ma od czego, że mamy to czynienia z wojną wszystkich, ze wszystkimi.

00:01:58: To jest zjawisko w średnie wieczu występujące wczesnym, zwłaszcza widocznie.

00:02:06: I to takie, które właściwie przekuwa uwagę, niekiedy ono nas deprymuje, przygnębia, no bo jeśli sobie przytomnimy, że... na przykład święty Wacław, który jest po dziś dzień święty, osobno o nim chętnie opowiem, jest święty w tym sensie, że on jest czym innym trochę niż święty Stanisław i z takim ucieleśnieniem i dał władz.

00:02:27: i właściwie każde władza, łącznie z Waclawem, Hawlem, jest takim świętym Wacławem, ale ten święty Wacław, ten pierwszy, który stoi na koniu, na pracę świętego Wacława, To jest Wacław zamordowany przez swojego brata, Bolesław Was Rukiego skądinąc, zresztą i mamy tutaj przez aspekt polski ojca Dąbrówki.

00:02:48: To jest więc... Męczennik.

00:02:50: Nie mylić się, Panie Profesorze, z tymi dwoma Wacławami.

00:02:53: A

00:02:53: to jeszcze o nich powiemy.

00:02:55: Tak.

00:02:55: Bo jeszcze

00:02:56: gdzieś tam się diagirana.

00:02:57: Tak,

00:02:57: jeszcze było tych Wacławów trochę, nawet z Luksemburga, też był Wacław, no bo to przez cały czas jest ten Wacław i mamy nawet Wacława Hawla.

00:03:05: Powtarzam, to jest coś, czego nie ma w historii grafii polskiej i w mentalności polskiej.

00:03:10: i w myśli politycznej polskiej takie przeniesienie cech jednego władcy i to bardzo, bardzo odległego na każdego następnego, że mianowicie on był takim ideałem, że ten ideał powinien być kolejno personifikowany.

00:03:25: No ale właśnie Stanisław skończył marnie.

00:03:29: Nasz święty też został zamordowany i mamy takich dwóch męczników, ale mamy też w Austrii i tam jest trochę inaczej, no bo jeśli już wiemy, patronem Czech jest święty Wacław, jeśli już wiemy, patronem Polski obok Wojciecha jest święty Stanisław, obydwaj męczennicy zresztą, no to Lopold III Nie jest męczennikiem.

00:03:54: No, po trzecie, współczesny papieżowi Grzegorzowi Śródmemu i Henrykowi czwartemu.

00:04:00: Każdy już, ta historia pamięta lepiej, wie, że to ten słynny spór pomiędzy papieztwem i cesarstwem.

00:04:06: I wtedy na czele Austrii takiej marchi, takiego ostmark, czyli wschodniej marchi, stoi zastanawiając o odmienność wszystkich człowiek.

00:04:20: Leopold już trzeci.

00:04:22: Pierwszy to był tak jak u nas Mieszko.

00:04:24: Legendarny.

00:04:25: Tak, trochę legendarny.

00:04:27: A ten trzeci nazywa się pobożny.

00:04:30: Proszę zobaczyć, że nawet te przydomki są wszędzie takie same.

00:04:35: Właściwie wszędzie jest jakiś sztodry, jakiś śmał i jest jakiś pobożny i jest jakiś mnich.

00:04:39: No to mamy teraz tutaj mnicha pobożnego, ale jeszcze tęgiego polityki.

00:04:44: I ten właśnie tengipolityk nie jest męczynikiem, a zostaje świętym.

00:04:49: Co miałoby tę świętość uzasadniać?

00:04:52: Mówimy o Babenbergach, o których za chwilę więcej.

00:04:55: Ale głównie miałoby uzasadniać to, że on w tej trudnej sytuacji pomiędzy papiestrem a cesarstwem, austria przez długie wieki.

00:05:06: najpierw się zmagała z Bawarią, która też była częścią cesarstwa, w pewnym sensie z cesarstwem, sama była częścią tego cesarstwa, no a jeszcze miała papiestwo dosyć stosunkowo blisko i on w tej sytuacji rzeczywiście dobrze sobie poradził, popisując się jakimś.

00:05:25: nadzwyczajnym talentem, a w dodatku to był trochę tak jak Kazimierz Odnowiciel odnowił Austrię w takim mianowicie sensie, że założył wiele klasztorów, budował kościoły, no i potem uznano, że także czynił Cuda.

00:05:44: Dynastie.

00:05:49: Z historii Polski warto pamiętać, że Władysław Wygnaniec No nawet ta jego charakterystyka wygnaniec, bo wygnany, no to on też był związany z Bebembergami, mianowicie pośrubił córkę, córkę świętego.

00:06:04: No i tak to u święty rzeczywiście próbował budować, jak to mówiono, pokój i dobre stosunki wszędzie.

00:06:10: To są czasy wygnańca, ale historia z tym Louis Podem, czyli Leopoldym i jego świętością, jego patronotem jest o tyle ciekawa, że zastanawiono się też nad tym oczywiście, dlaczego on został patronem.

00:06:22: bo to nie jest tak, że państwa mają jednego kandydata na Patronę, przeważnie mają kilku.

00:06:28: My mamy przynajmniej dwóch, a może i trzech, bo jeszcze Stanisław Kostka.

00:06:31: W

00:06:31: Wojciech też.

00:06:32: Na Wojciech to oczywiście pierwszy, no Stanisław Święty, biskup ze Szczepanowa, no i tak dalej, i tak dalej, ale tutaj właśnie jeśli ktoś zna historię Austrii i wie, że byli policycy, nie wiadomo, który pierwszy to powiedział, że gdyby nawet Austrii nie było, należałoby ją wymyślić, ponieważ ona stabilizowała środek Europy, który był i co tu dużo mówić jest nadal trudny, gdzie są różne narody, niektóre małe, niektóre mają tradycję dłuższą państwową, inne nie mają wcale tym państwowej, jeśli małkto pamiętasz, na przykład Słowęńcy mają taką krótką tradycję państwową, no ale nadzwyczaj krótką efemeryczną.

00:07:11: I to bardzo trudno było jakoś zorganizować, jakoś uspokoić.

00:07:15: A ten Lopot III jako pierwszy sobie z tym jakoś poradził.

00:07:21: No i niektórzy mówią, że to jest taki właśnie typowo austriacki patron, bo to nie jest człowiek czyn wojennego, to jest właśnie właściwie kompromisowy, polityk kompromisowy, tak że dlatego że on rzeczywiście doprowadził do niezłych stosunków z cesarstwem rzymskim narodu niemieckiego, będąc de facto częścią tego cesarstwa.

00:07:43: I dlatego zasłużył na to, żeby być patronem.

00:07:46: Dał początek pięknej austriackiej historii.

00:07:49: Mówimy tu o dynastii.

00:07:51: Babenbergów.

00:07:52: On nie jest całkiem na początku, bo na początku jest oczywiście pod pierwszy, ale ta dynastia jest ciekawa.

00:07:59: Ona oczywiście nawet z podręcznika austriackiej.

00:08:01: Specyjalnie sprawdziłem.

00:08:03: Mam kilka podręczników austriackich, jak ona jest traktowana.

00:08:06: No Habsburgowie zjedli historię Austrii i co więcej zjedli także historię Czech i Węgier.

00:08:15: Właściwie i polscy i austriacy i czescy i węgierscy i historycy mówią, że historia Austrii, historia Czech i historia Węgier osobno jest.

00:08:27: Nie do napisania, przynajmniej od XVI wieku, kiedy dominacje Habsburgów, panowanie Habsburgów, no wszystko zmieniło.

00:08:36: Babenbergowie też są ciekawi.

00:08:38: Pamiętam, że kiedyś w Haushofungstadsarchiv, to jest takie największe archiwum państwowym.

00:08:43: Jednocześnie archiwum dworu, czyli dwory panującego.

00:08:49: Tam się znajdują dokumenty.

00:08:52: Historika polskiego to zawsze musi zaskakiwać i budzić zazdrość, bo... Są dokumenty po Babenbergach,

00:09:00: a to jest

00:09:01: jednak tak bardzo odległa historia.

00:09:04: No, ale jest też klasztor, w którym byłem, Ander Donau.

00:09:08: On się nazywa klasztor, klasztor się nazywa na czymś.

00:09:11: Sowość właściwie blisko Wiednia, to Wiedań dla niektórych.

00:09:14: Kloster Neuburg.

00:09:17: Ten kloster Neuburg został założony właśnie przez Ludwolda, mówmy lepiej, Leopolda III, wspomnianego już świętego.

00:09:25: I tam w tym klasztorze Każdy może zobaczyć coś, co naprawdę uwagę zwraca.

00:09:30: i co, mimo tych różnych nieszczęści zbrodni, bo to taki czas, że on jest pewnie zbrodni nieszczęść, do Babenbergów dobrze nastraja.

00:09:38: Najpierw to, że oni mają bardzo piękną genealogię, taką artystyczną.

00:09:42: W Haushof, Msztyac Archiw są dokumenty.

00:09:45: Natomiast w klasztorze Anderdonau są rysunki.

00:09:51: Można zobaczyć ostatniego Babenberga.

00:09:55: Ale rysunki z epoki,

00:09:56: tak?

00:09:56: Z epoki, tak, no kolorowe.

00:09:58: Czyli

00:09:58: nie tak jak u nas Matejko, który ma napokokę.

00:10:00: Nie, nie, nie, nie, no to one są przeważnie z wieku XV, więc one są późniejsze, to nie są oczywiście współczesne, późniejsze, ale przedstawiają, no teraz nie chciałbym się pomylić, skłamać, to jest tryptyk, ale przedstawiają prawie wszystkich Babenbergów i każdy ma jeden obrazy, który jest jakoś syntezo, ponieważ jeden z Babenbergów przed ostatnim uczestniczył w wyprawach krzyżowych ostatnich.

00:10:24: i to dwieście czterdzieści sześć i tam zginą.

00:10:27: To jest trumna taki kondukt właściwie z tyłu morze, że on właśnie za morzem, że to krzyżowiec.

00:10:34: Tak są pięknie narysowani.

00:10:36: No i jeszcze te barwy.

00:10:38: Babenbergów, bo myślę, że dla naszych słuchaczy może to nawet najciekawsze.

00:10:43: Oczywiście, Wiedeń też był już za Babenbergów w stolicy.

00:10:47: Może nawet nie o Tyle opowiada pierwszego, ale od Yasomir Gota.

00:10:51: to taki dziwny imię, z Bogiem blisko związany, Bogu oddany, ale to nie święty.

00:10:57: Ale on sprawił, że wiedeń rzeczywiście stał się takim ośrodkiem handlu, jednocześnie przystankiem na drodze krzyżowców, bo oni szli rzymskimi drogami, te drogi prowadziły przez wiedeń.

00:11:10: To wszystko prawdę, ale Babenbergowie wszędzie prawie pieczętowali siemie i to na herbach też i na tarczach.

00:11:19: I przy różnych innych okazjach trzema kolorami, a właściwie dwoma kolorami, czerwony, biały i czerwony, czyli dokładnie taki, Jaki dzisiaj ma Ausia?

00:11:30: Dynastie.

00:11:34: Ten kolor w Habsburgowie zaakceptowali.

00:11:38: Kto pamięta, to była taka tarcza.

00:11:41: Herb Habsburgów w całości ma wiele pól, ale ten kolor czerwono-biało-czerwony.

00:11:47: się zachował i co więcej, Republika Austriacka w XVIII roku także go zatrzymała.

00:11:53: To poza

00:11:54: zdrośnictw ciągłości

00:11:55: można powiedzieć.

00:11:56: No więc właśnie także nie rozstali się z tym babę werskim kolorem.

00:12:02: Natomiast jeśli mogę jeszcze to koniec był zastanawiający.

00:12:07: Koniec Babenbergów był taki mianowicie, że nic końca nie zapowiadało, ponieważ Fryderyk II, ostatni z Babenbergów, to był człowiek bitny, bitny, czyli waleczny, ale to też były jego przedomki, tam prawie każdy z nich miał jakiś przedomek, właśnie tam pobożny, złoty, żelazny, a ten był bitny.

00:12:25: Wiele wojen wygrywał, wiele bita wygrywał, to były bitwy z tatarami, z węgrami, trochę tak z cesarstwem, z Polską, nie, ale z Czechami już tak.

00:12:34: Zresztą zaraz potem Czesi wejdą na jego miejsce, On te bitwy przeważnie wygrywał, tylko zawsze jest takie pytanie, kto wygrywał ostatnią bitwę.

00:12:42: Otóż ostatnia bitwa dla Friedelka II to była bitwa, w której poległ.

00:12:48: On w tej bitwie poleg, walcząc chwilę wcześniej z wycięsko statarami.

00:12:54: I to jest rok tysiąc wiesie czterudziesty szósty, a nie miał legalnego potomka.

00:12:59: Myślał, że ma jeszcze czas, czasu nie miał, przegrał zbelą, no właśnie z tych harpadów, z tych węgrów, którzy byli nieszczęściem wtedy dla Austrii i dla Czech, no i co tu dużo mówić.

00:13:11: Właściwie dla Europy.

00:13:12: A kiedyś

00:13:13: te dwa państwa się połączą przecież?

00:13:14: No za chwilę, ale ta chwila też będzie interesująca, bo ta chwila to kilka takiej Pana Pani krótkich, a jedno wybitne, ponieważ Babenbergów nie zastąpiał od razu Habsburgowie i to jest rzecz ciekawa, chociaż bardzo chcieli od razu, ale się nie udało.

00:13:33: Udało się komuś temu.

00:13:34: Tym kimś innym był przemysł drugi Otokar, przemysł, czyli z przemyślidów nawiązujący do tego No, legendarnego przemysła, to trochę tak jak piast, przemysł drugi otokar, arcy ciekawa postać, jedna z najciekawszych postaci w historii Europy Środkowej tamtego czasu.

00:13:54: Z dynastii przemyślidów władca Czeski.

00:13:57: Władca Czeski.

00:13:58: Tak to uporządkujmy.

00:13:59: Tak jest.

00:14:00: I o nich opowiemy za dwa tygodnie w ramach naszego cyklu piastowskiej konkurencji, można powiedzieć Panie Profesorze, bo przecież opowiadamy dzisiaj za dwa tygodnie, powiemy o tym, jaka była ta konkurencja za granicami państwa piastów, tak to nazwijmy, bo o Polsce jeszcze chyba nie możemy mówić.

00:14:18: Nie, na razie mówiliśmy o Babenberskiej i tylko tak raz po raz właściwie dwa razy o Przemysłickiej i Arpackiej.

00:14:27: do których to wrócimy za dwa tygodnie.

00:14:28: Bardzo dziękuję za rozmowę.

00:14:30: Dziękuję

00:14:52: bardzo.