Kazimierz Odnowiciel

00:00:00: Podkast Radia Poznani Dynastie Zapraszają Waldemar Łazuga i Jacek Butlewski Tropem Europejskich

00:00:15: Rodów

00:00:16: Panujących Cykl Dynastie w historii Żywa i ze mną profesor Waldemar Łazuga.

00:00:22: Witam Panie Profesorze

00:00:24: Witam serdecznie Państwa.

00:00:25: Dwa tygodnie temu mówiliśmy o Bolesławie Chrobrym chyba najwybitniejszym Dynastii Piastów ale muszę powiedzieć, że dzisiejszy bohater także jest postacią wybitną, iż chodzi o tych pierwszych piastów to Kazimierz Odnowiciel.

00:00:40: No właśnie i tutaj podniósł pan, chcąc nie chcąc, problem absolutnie kluczowy.

00:00:47: Mianowicie kogo my za wybitnego uważamy, bo jest takie przysłowie, które bardzo lubię, które może wystarczy za długie tłumaczenie, że bardzo łatwo jest być dobrym premierem w Luxemburgu.

00:01:00: No bo... spokój cisza, bo spraw pikantnych, kontrowersyjnych za dużo nie ma.

00:01:07: Nikt nie atakuje.

00:01:08: Otóż myślę, że możemy powiedzieć przedzając epokę, że Stanisław August Boniatowski w innej sytuacji byłby bardzo wybitnym królem.

00:01:19: Może mówilibyśmy, wielki król.

00:01:22: Człowiek kultury przecież sprowadzał arcystus.

00:01:24: Tak, arcyintyligentny filozof na tronie, no tylko, że on nie w takiej epoce żył.

00:01:32: Chodzi o to, że Kazimierz Odnowiciel, o którym dzisiaj mamy mówić, no też w tym sensie nie trafił do najlepszej epoki, nie trafił na najlepszy czas.

00:01:44: Był człowiekiem arcyzdolnym, to wiemy.

00:01:47: Przypominam naszym słuchaczom, którzy, może pamiętają o czym było w poprzednim odcinku, że już o chrobry mówiliśmy, że on miał pewne ambicje, nazwijmy oświatowe.

00:02:01: To znaczy lubił wiedzieć, być może umiał pisać i czytać.

00:02:05: To, że lubił wiedzieć, że cenił naukę, wiemy już po mieszku drugim, który był jego synem.

00:02:14: Mieszko drugi na pewno umiał pisać i czytać.

00:02:16: Kazimierz Odnowiciel to w ogóle pod tym względem fenomen.

00:02:19: Właściwie to przez naukę, przez oświatę.

00:02:23: niektórzy sądzili, że może był przeznaczony do stanu duchownego.

00:02:29: Może to miał być mnich, nawet taki przydomek mu przydano mnich, no bo jeśli tyle czasu miał poświęcić naukom, No to, czy warto było stamtąd wracać?

00:02:41: To też dużo mówi.

00:02:43: No, tak jak wiele mówią, te jego różne przydomki, że był mężem elokwętnym albo człowiekiem literatury, no to już w ogóle tak, to z łaciny tłumacząc, a tak można przed tym przetłumaczyć, że to jest człowiek literatury.

00:02:57: Co więcej, wiem, kiedy on się urodził.

00:02:59: Bardzo dużo o nim wiemy, on sam też o to zadbał.

00:03:02: Więc wszystkie miał dane po temu, żeby zostać wielkim... Władcą.

00:03:06: Co więcej moim zdaniem wielkim władcą był, ale ponieważ nie był królem, ponieważ właściwie całego życia to było zmaganie, to było rozwiązywanie konfliktów.

00:03:15: No to nie stoi dzisiaj obok Bolesława Chorobrego, bo koło Bolesława Chorobrego to chętnie stawiamy Bolesława Śmiałego.

00:03:26: Moim zdaniem nie równie mniej zdolnego człowieka, no ale miał koronę.

00:03:32: Dynastię.

00:03:37: No więc właśnie, skąd to odnowiciel?

00:03:39: Tu znowu jest problem, tak trochę prześlepiany, przegapiany.

00:03:43: Odnowiciel odnowił Polskę.

00:03:44: Ale to nie chodzi o jakieś drobne odnowienie.

00:03:47: Polska, znowu powtórzę, już za Chrobrego, miała wielkie kłopoty z pogaństwem, a właśnie z taką falą powrotu.

00:03:55: Przypominam, że to dopiero było drugie pokolenie ludzi, więc oczywiście jeśli pamiętam, że najpierw chrześcijaństwo przyjmowały elity, to można śmiało założyć, że przez jedno pokolenie daleko ten proces nie zaszedł, a nawet przez dwa pokolenia.

00:04:12: Mieszko trzeci miał przeciwko sobie już wyraźny bunt.

00:04:16: wielka zbierała fala powrotu do Pogaństwa.

00:04:18: Jak władza królyska była słabsza, mieszkał miał wielkie kłopoty, który być może ojcu zawdzięczał, to zawdzięcza, mówię w cudzysłowie, no to Kazimierz Odnowiciel miał jeszcze trudniejszą sytuację.

00:04:34: Nie wiadomo co już to, gdzie on był wtedy, kiedy zmarł jego ojciec, dzisiaj przyjmuje się, że był w Polsce, no ale zaraz potem musiał z niej uciekać.

00:04:42: i to takie koło zrobił przez Europę Środkową, lądując w Niemczech.

00:04:46: i tutaj też warto powiedzieć, w Niemczech, czyli w cesarstwie, nie bez powodu tam, bo tam był z matką, jego matka Rycheza była wnuczką o to na trzeciego, a jemu Kazimierzowi na drugie imię dano Karol, bo wszystko wyglądało na to, że on będzie miał przez z sobą świetlaną przyszłość.

00:05:05: Jeszcze wspanialszą niż Mieszko II.

00:05:07: Jeszcze wspanialszą.

00:05:09: Kapitalnie wykszalcony.

00:05:10: raz jeszcze powtórzę.

00:05:11: Mający parantele.

00:05:12: przypominam, stare będziemy powtarzać, że polityka ówczesnych państw... Była nie polityką narodową, w żadnym razie to pojęcie w ogóle nie istniało, tylko była polityką dynastyczną.

00:05:26: Więc jeśli ktoś miał takie parantely, jeśli ktoś był potomkiem cesarskiej dynastii, to on był właściwie predystenowany do odegrania największej roli.

00:05:36: Zwłaszcza, że na każdym kroku to podkreślano, że on od tonów idzie.

00:05:40: No i ktoś taki, raptem musi się szwendać po Europie, bo kraj, który miał odziedziczyć, no się rozpada, no bo gdy w wielu punktach tego państwa mieszkowego zwyciężyły partykularyzmy i pojawili się tak zwani poronieni książęta, to jest takie sformułowanie, które w literaturze zrobiło karierę, no bo tu i ówdzie jacyś książęta, najpewniej potomkowie plemionnych książą tych, tam z czasów mieszka pierwszego, może jeszcze doszli do władzy i oni Byliby najmniej zwolennikami religii, która przyszła z zachodu.

00:06:15: Oni powrócili do dawnych bóstw.

00:06:17: I jeszcze panie profesorze, bym chciał wprowadzić Bolesława zapomnianego.

00:06:20: Jak jego tutaj

00:06:21: powinniśmy usłyszeć?

00:06:22: W takim sensie, że jeśli nie ma odnowiciela, nie ma Kazimierza, nie nazywajmy go jeszcze odnowicielem, Jeśli on jest gdzie indziej, a potem wyląduje w Niemczech, to pojawiła się teoria i są takie poszlaki późniejsze, zresztą śródła, że był jednak ktoś, kto wtedy był w Polsce, czyli rządził, jakoś władze sprawował.

00:06:44: I że to musiał być też syn w takim razie, mieszka drugiego, najpewni w takim razie brat, Kazimierza, no i daną ten przydomych zapomniany.

00:06:54: Wolesław

00:06:54: zapomniany.

00:06:55: Tak, że on był.

00:06:57: człowiek, niechciany, żeby zapisać się w pamięci, tak?

00:07:01: Tak, odrzucony trochę, a może niesłusznie albo słusznie, no można było różne scenariusze pisać na temat Bolesława Zapomnianego i są historycy, którzy takich scenariuszy i hipotezy stawiali.

00:07:18: Tutaj oczywiście możemy przypomnieć, że średniowiecze jest pełny hipotez, ponieważ nie raz na przykład nie wiemy, jak to wyglądało.

00:07:24: On nie jesteśmy pewni daty.

00:07:26: No tak naprawdę mówimy, że Brzetysław, z którym największy miał kłopoty, Kazimierz Odnowiciel, czyli znowu ci przemyśledzi, którzy rywalizowali z piastami i Brzetysław najechał.

00:07:37: No przypomnę, że Lednice wtedy zdobył i świętego Wojciecha.

00:07:41: Relikwie wywióz

00:07:42: grobę zniszczone były władców.

00:07:46: Wielko Polskie specjalnie zniszczył, bo wcześniej tak dosyć pokojowo udało mu się zająć śląski małopolskę.

00:07:51: No to zawsze sugeruje nam, że ten kraj mieszkowy ten kraj piastowski był z takich jednak części poskładanych i że ty słuchasz, że właśnie śląsk to jest prawie jego.

00:08:01: no małopolska jest prawie jego.

00:08:03: jest taka teoria, że jeszcze przed chrztem małopolska została ochrzczona tylko inaczej, że jej związki Techami były zawsze silne, że my o tym nie wiemy, jak silne, bo nie mamy źródeł.

00:08:16: i tak dalej, i tak dalej.

00:08:17: Ale tutaj on się specjalnie, brutalnie Brzetysław, który chciał być takim piastem nad piastami, czyli przemyślidą, który połączy dwa trony, no potraktował to okrutnie.

00:08:31: I przypominam, że, że Kazimierz Odnowiciel ma sytuację nie do pozazroszczenia właściwie Polski chrześcijańskiej nie ma.

00:08:38: On jest dziedzicem tradycji Bolesława Chrobrego i ojca mieszka drugiego, ale to nie jest długa tradycja.

00:08:45: Co by było, gdyby było?

00:08:47: Gdyby nie cesarz Henryk III, Henryk III uchodzi z najwitniejszego cesarza średniowiecza.

00:08:53: Tę wybitność wyprowadzamy stąd, że on myślał w kategoriach, no, że imperium powinno być jakąś całością i byłoby najlepiej, gdyby czynnikiem, który ją spaja, było chrześcijaństwo.

00:09:09: On bronił tej cywilizacji.

00:09:10: Jeśli Polska już kiedyś została okrzczona, to ona nie może wrócić do pogaństwa.

00:09:16: No i dał rycerzy podstawową siłę zbrojną dla Kazimiego, że odnowiciela.

00:09:22: I on z tymi rycerzami wraca do Polski.

00:09:25: Na pewno mówi po niemiecku, bo tam wiele lat spędził jako dziecko, jako młodzieniec.

00:09:30: Przypominam raz jeszcze studiował.

00:09:32: Możemy tak to nazywać.

00:09:34: I kto czekał na niego?

00:09:35: Kim był jego...

00:09:35: No więc właśnie pytań, kto na niego czekał.

00:09:37: Czy w

00:09:38: ogóle

00:09:38: ktoś na niego czekał?

00:09:41: Bez władzy,

00:09:42: czy było kilku władców?

00:09:43: Właśnie myślę, że na niego to nikt nie czekał.

00:09:45: Dlatego, że książęta Poronieni w ogóle nie chcieli poddawać się jakiejkolwiek zwierzchności, która w dodatku wiązała się z przywróceniem chrześcijaństwa.

00:09:54: Czy

00:09:54: i każdy sobie w swoim obejściu?

00:09:56: Tak, oni tam już żyli, no mogli tak żyć, to było jakieś obrzeże daleko poza granicami, raptem się okazało, że daleko poza granicami tego imperium, mieli swoją władzę, jeden z nich Miecław, miałem taką ambicję, to my wiemy, ten z Mazowsza, żeby tam kilku innym narzucić, czyli jak to w takich razach, że silniejsze plemie podporządkowało sobie słabsze i mniejsze.

00:10:19: No i raptem pojawia się na czele pułków cesarskich, Ktoś, kto chce przywrócić chrześcijaństwo, wszystkie instytucje, odbudować katedrę, przypominał, ona była zniszczona i według tych opisów, to i w Poznaniu, i w Gnieźnie, w tych dwóch wielkich grodach, dziki już legowisko swoje miały, czyli tak one podupadły.

00:10:43: Jest też taki inny przekaz bardzo charakterystyczny, który musiał docierać do Kazimierz Odnowiciela.

00:10:50: że grody, te grody, które jeszcze się zachowały i są obronne, zupełnie nie wiedzą gdzie jest teraz władza.

00:10:57: Możemy to nazwać współczesnym słowem anarchia, że tam każdy sobie rzepkę skrobał i przyjeżdża jakaś mierzodnowiciel.

00:11:03: I on to wszystko przywraca, ale to w jaki sposób on to robi?

00:11:08: Jak odbiera powoli krok po kroku, śląsk, Czechon, na co się od razu sasznie godzi, no bo Brzetysław to jest potęga.

00:11:16: Jak przenosi punkt ciężkości państwa do Małopolski, do Krakowa, no nie dlatego, żeby chciał koniecznie, tylko dlatego, że Wielkopolska była straszliwie zrujnowana.

00:11:29: No tak dalej, gdyby tak nie było, stolica nadal była pewnie tutaj.

00:11:33: Oczywiście, czyli może powiedzieć, że to Brzetysław pomógł w tych przenosinach.

00:11:38: Czesi.

00:11:39: Części, nie Niemcy, co więcej, Niemcy i Henryk III.

00:11:44: oni sprawili, że Kościół do Polski i do Wielkopolski powrócił.

00:11:51: A co ciekawe, po wielu stuleciach będzie także i Części, i Polacy, i Austriacy będą.

00:11:57: w jednym państwie austro-magierskim, ale to już taka.

00:11:59: Tak będzie, ale wcześniej jest okoliczność bardzo ciekawa, jest taka mianowicie okoliczność, że ma Kazimierz Odnowiciel, przez cały czas mówimy, że najważniejsza jest dynastia, wszystko jest dynastyczne wtedy.

00:12:10: I on ma wój, a ten wój mieszka... w kolonii i ma na imię Hermann.

00:12:15: Uff Hermann wuj bardzo potężny, bo to z tej dynastii taki właśnie około tońskiej przesyła materiały liturgiczne, księgi, co więcej sprowadza podówczesnych irlandczyków.

00:12:28: I właściwie pierwsza kapituła biskupia odnowiona w Krakowie jest irlandska.

00:12:34: Mamy tą arcybiskupę Arona.

00:12:35: On w Krakowie, w Krakowie już nie mówiąc o Wielkopolsce, która będzie wiele trudniejsza.

00:12:41: Wszystko to organizuje.

00:12:42: Organizuje też różne klasztory.

00:12:44: Dziewicze, jak mówiono dziewicze, w tym sensie, że to były te żeńskie klasztory.

00:12:49: No ale i Tyniec, i Lubin tutaj to wszystko jest powiązane.

00:12:55: to odrodzenie chrześcijaństwa z Kazimierzem odnowicielem.

00:12:58: Bardzo byłoby dobrze, gdybyśmy wiedzieli, jakiego dzieła podjął się Kazimierz odnowiciel, jak z tego cudem wyszedł, cudem, bo gdy umierał, Polska znowu istniała.

00:13:13: Polska znowu istniała.

00:13:15: Panie profesorze, już kończąc naszą rozmowę o Kazimierzu odnowicielu, zapamiętajmy, że przybył z Niemiec, żeby odnowić Polskę, ale korony na głowie.

00:13:23: Ostatecznie nie miał.

00:13:25: Był tylko, tylko albo aż księciem, bo księciem na pewno wybitny.

00:13:29: Był człowiekiem wybitnym, bo księciem wybitnym i można powiedzieć przekornie.

00:13:33: On największe miał problemy z tymi Polakami, którzy chcieli mieszkańcami tych ziem lepiej plemiennych, którzy chcieli, żeby nie było tak jak niedawno, tylko żeby było jak... Tak jak dawno, czyli w czasach przedchrześcijańskich.

00:13:48: Jeśli przychodzimy teraz do głowy, że to był właściwie drugi chrzest polski, w pewnym sensie, proszę, to zdanie rozumieć... Odnowienie

00:13:56: tego sztumu.

00:13:56: Tak, tak, no mówić odnowienie, ale jeśli sytuacja była wielkopolska taka, jaka była, a tu on miał największy problem, no to jego dzieło jest prawdziwe, titaniczne.

00:14:06: To jest jeden z tych bohaterów, jeden z tych władców, który Polskę postawli na nogi.

00:14:12: Za dwa tygodnie Bolesław Śmiały, zwany też Szczodrym, dobry plan?

00:14:17: Za dwa tygodnie może być Bolesław Śmiały, zwany też Szczodrym, dlatego że legenda związana z Bolesławem Śmiałem, a zwłaszcza biskupem Stanisławem, jest w nas podździanik, chociaż niekoniecznie zdajemy sobie z tego sprawę.

00:14:30: Profesor Waldemar Łazuga, bardzo dziękuję za rozmowę.

00:14:33: do usłyszenia.

00:14:34: Do usłyszenia, dziękuję bardzo.

00:14:42: Jeśli

00:14:42: podobał się państwu ten odcinek podcastu, zachęcamy do obserwowania naszego kanału, dodania odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza.

00:14:52: Zapraszamy też do słuchania programów Radia Poznań i na stronę www.radiopoznanfm.