Władysław Jagiełło

00:00:00: Podcast Radia Poznani Dynastie Zapraszają Waldemar Łazuga i Jacek Butlewski.

00:00:14: W naszych dynastyach z profesorem Waldemarem Łazugą dzisiaj mówimy o niezwykłym duecie Jadwiga, Władysław Jagieło.

00:00:21: Może Panie Profesorze powiemy w paru słowach opozycji o sytuacji Władysowa Jagieły?

00:00:25: Mówiliśmy jak doszło do tego, że on władcą Polski się stał ale jakie miał karty później i jakie karty mieli jego późniejsi synowia.

00:00:34: O synach jeszcze będziemy pewnie mówić w kolejnych audycjach Ale jakim był Monarchom?

00:00:38: No więc właśnie to jest historia Prawdziwie fabularna, myślę że mało które życie, mało która biografia polskiego króla jest tak głęboko intrygą w dobrym tygłosu o znaczeniu.

00:00:52: Czyli jest tak intrygująca jak właśnie życie Jagieły, które kończy się jak chcą niektórzy taką ładną śmiercią po bardzo długim życiu i bardzo długim panowaniu.

00:01:02: słucha Słowika to była jego namiętność melomana, gdzieś w lesie i słuchał Słowika, nie Słowików tylko Słownika.

00:01:13: I to go uspokajało.

00:01:15: i taka śmierć.

00:01:16: ale po drodze są trzy małżeństwa pojawiają się dzieci wieku siedemdziesięciu lat a na początku jadwiga niezwykłe małżęstwo które dało asum do pięknej książki naukowej.

00:01:28: właściwie ale jest jednocześnie wspaniała opowieść o nim i o niej i o Jagielei, jak oni się spotkali przychodząc z różnych światów.

00:01:37: I co z tego wyniknęło?

00:01:39: Jaki miał problemy?

00:01:40: Jagieło i dlaczego mianowicie królem został?

00:01:44: Różne miały problemy Jagiello... Jak to w każdej epoce.

00:01:49: ale miało problemy najpierw takie że wśród Giedyminowiczów, oni wszyscy znani naszym słuchaczom jak na przykład Witod czy Śwydelgeo te nazwiska czy te imiona się przewijają byli pokuceni.

00:02:03: Powodem Kutni była sukcesja tronu, komu się ten tron w Wilnie należy.

00:02:09: Ale też mieli wielkie kłopoty z własnym państwem niezależnie od Kutnii w rodzinie.

00:02:14: My dzisiaj na ogół nie pamiętamy, wiem co mówię bo całe lata badam percepcję historyczną wśród studentów, licealistów.

00:02:22: Na ogól nie pamiętam, że Litwa wtedy w wieku XIV... Była

00:02:27: ogromna!

00:02:28: Ogromne państwo to było Litwa plus Róź.

00:02:31: Bardzo dziwna kombinacja, łącznie z Kijowem, ponieważ w tym państwie litewskim żywiłem wyrzej stojącym cywilizacyjnie, mając język i wyższą kulturę chrześcijaństwo prawosławie.

00:02:45: byli rusinii więc niektórzy mówią całkiem słusznie, że było to państwo wewnętrznego podboju.

00:02:50: Były takie państwa Wewnętszego Podboju, że ta grupa większa i silniejsza militarnie podbija tę mniejszą, która jest sinniejsza kulturalni cywilizacyjnie.

00:02:59: No trochę tak jak w przypadku Grecji podbitej przez Rzym.

00:03:02: przecież Grecja była wyżej cywilizacyjnie rozwinięta niż Rzyma.

00:03:06: Jak mówiono nie bez racji, to Grecją ostatecznie podbiła Rzyba nieodwrotnie.

00:03:11: tutaj też tak było.

00:03:13: Przypominam ,że Jagieło Ożenił się Zofią, która była Rusinką.

00:03:20: Która dała mu dwóch synów?

00:03:22: To była księżniczka Ruska.

00:03:24: A ci synowie to Władysław i Kazimierz.

00:03:26: I Władyslaw

00:03:26: i Kazińczyk

00:03:27: pojawili

00:03:27: się bardzo późno.

00:03:28: No więc tak był ten problem jak utrzymać panowanie na tym olbrzymim terytorium zwłaszcza że Wilna miało wtedy konkurenta i tym konkurentenem była Moskwa.

00:03:38: Nie zapominajmy o tym.

00:03:39: Krzyżacy to był kolejny problem.

00:03:43: Dzisiaj trudno rozstrzygnąć, który był dla nich większy – Krzyżacki czy Moskiewski.

00:03:49: Niektórzy historycy i ja nie śmiało, bo nie jestem edjewistą, do nich się przychylał, że Witoldowi mimo różnych pozorów wcale nie zależało na likwidacji zakonu krzyżackiego.

00:04:01: no i on parę razy się ewakuował.

00:04:04: Oczywiście on powie, że się ewakuował spod Malborka, bo prawie pięćdziesiąt procent żołnierzy Poległo.

00:04:10: widzicie pod grunwaldem żołnierzy, raczej ludu litewskiego.

00:04:14: Niektórzy mówili czerni litewska, bo to nie wszyscy byli rycerze.

00:04:18: Dodajmy

00:04:18: Pani profesorza Witoldt, to brat Jagieły.

00:04:21: Tak no i wielkiej książę litewski jednocześnie a potem omalnie król litwy.

00:04:28: więc powtarzam tu się te wszystkie aspekty polityki wewnętrznej i zewnętaj przenikały.

00:04:33: tworzyły Bardzo trudny do rozgryzienia układ, no bo wiadomo.

00:04:38: Sosumki z szrakami układały się różnie, sosunki z Moskwa układało się różne razy były ważniejsze, te były ważne więc zbilansowanie ich nie jest rzeczą prostą.

00:04:53: Panie profesorze co zrobili Jadwiga i Jagieł razem?

00:04:57: Dlaczego ten ich związek to wspólne panowanie jest tak niezwykła?

00:05:00: No więc właśnie naprawdę jeśli coś nam się udało chociaż mógłbym powiedzieć Zabobrzyńskim Dla mnie historykiem najwybitniejszymi, dlatego że to bohater mojej pierwszej książki.

00:05:10: Ale jego synteza dziejów jest prawdziwa syntezja gdzie wszystko jest skomprymowane i gdzie szczegóły są podporządkowane leitmotivą jakiejś linii rozumienia.

00:05:23: No więc Bożyński z jednej strony mówił, że ta unia z nitwą to krewa a potem chorodło.

00:05:28: To było coś co musieliśmy zrobić i co było genialne w swoim zamyśle.

00:05:33: ale Była też druga strona tego medalu, bo Unia z Litwą otworzyło nas na Moskwy.

00:05:38: To znaczy przeniosła nam w wianie wroga, który był daleko a on raptem się stał wrogiem bliskim.

00:05:44: No bo przesunęły się granice w naturalny sposób?

00:05:46: Tak, jakkolwiek były jeszcze wojny które prowadziła Litwa z Moskwą, a my nie.

00:05:51: to tak było długo aż do Unii Lubelskiej.

00:05:54: no to potem już wyszliśmy...to my, bo Litwa właściwie na Unię się zgodziła.

00:05:57: powiedzmy to w prosję.

00:05:58: teraz upraszłem jakby o Brzyjski dla syntezy.

00:06:03: Chciała Unii Lubelskiej może bardziej niż Polska, dlatego że sama nie była w stanie wytrzymać naporu Moskwy.

00:06:09: Więc wciągnęła Polskę Rzeczpospolitą koronę trzeba tak mówić najlepiej do tego stopnia, że oddała ziemię ruskie koronie.

00:06:18: no oddawa, znaczy to.

00:06:20: odtąd będzie pod waszą administracją.

00:06:22: No myśmy oczywiście wzięli ale to oznaczało ,że wy będziecie teraz tych ziem bronić.

00:06:27: a implicy te bo my sami Nie mamy sił, ale wracając do początku tej Unii.

00:06:33: Ona od razu zmieniła układ sił.

00:06:34: Ponieważ państwo polsko-litewskie najpierw przez to aplikare a potem przez Chorodło mówiąc o Chorodele mówię o Unii po bitwie pod Grunwaldem.

00:06:43: To był jednak związek który się udał.

00:06:46: Który został naprawdę dobrze skonstruowany, dobrze uzupełniony przez Chordło no potem przez Unię Lubelską sprawił że raptem powstało w Europie Państwo potężne Już po krewie.

00:07:00: Jeśli przyjąć to aplikary, że właściwie Litwa stawa się państwem po Anszluzie po takim przyłączeniu... polskim częścią naszego państwa, no to w kilometrach kwadratowych.

00:07:11: jeśli chodzi o potencjał gospodarczy nie zapominajmy że takie potencje wtedy też były.

00:07:16: To było nie byle co od razu postawiło winnym świetlę zarówno zakon krzyżacki który się tego przesraszył bo on tego nie chciał.

00:07:24: robi wszystko żeby do tej unii nie doszła.

00:07:26: jeśli już ona ma być to żeby nie była taka ścisła, no i żeby zakon był brany pod uwagę w tym rachunku sił.

00:07:35: Konrad von Jungingen bardzo chciał, żeby on był brony wodu wagę ale Ulrich von Jungigen uważał że albo-albo to trzeba rozszygnąć a nie tam zdawać się na dyplomację.

00:07:44: Ale powtarzam to było posunięcie które zmieniło układ sił we Europie.

00:07:49: Trzeba to powiedzieć wprost.

00:07:50: W Europie, bo przez cały czas musimy pamiętać, że inni też mieli ochotę na takie różne kombinacje z Litwą zwłaszcza, że Litwa oznaczała wtedy ruść.

00:08:01: To dużo znaczyło.

00:08:02: No i może pamiętamy może nie, że w tym chorodle sprecyzowano, że już nie chodzi o to żeby wrażenie było tak, że to jakby jedno państwo pokojowo podmiło drugie tylko, że są dwa twory i jednej części.

00:08:17: ażeby to udowodnić Wtedy to było ważne, że to są dwa twory jednej części i dwa i jednej.

00:08:24: to czterdzieści siedem o ile pamiętam, rodów litewskich przyjęto do herbów polskich.

00:08:29: Co sprawiło że odtąd szlachci cilitewski, powiedzmy elity litewskie stawały się częścią wspólnego organizmu?

00:08:37: Bo tak naprawdę to zawsze była kwestia wtedy pomiędzy elitami.

00:08:41: To już było jedno państwo bo i ci, i ci ze wschodu i ty z zachodu i litwini koroniarze należeli do jednych i tych samych herbów.

00:08:50: To było bardzo zręczne posłownieć, to właściwie w dużym stopniu pomogło Jagiele w następnych jego staraniach.

00:08:58: Dynastię.

00:09:01: My nieraz zapominamy że Jagieło to był bardzo wybitny wódz.

00:09:04: Naprawdę zapominam, ponieważ nie rozumiemy, no bardzo dziwne co mówię.

00:09:09: jak można czytać bice pod Grunwaldem?

00:09:11: My ją czytamy tak jakbyśmy oglądali film i tak jakbyś my zapominali ,że sztuka wojenna ulegała zmianą.

00:09:18: ale właściwie prekursorem sztuki wojennej europejskiej stał się Władysław Jagieło, którego zachowanie pod Grunwaldem było, to nawet u Długosza widać powszechnie krytykowane.

00:09:29: Przypominam Ulrich von Jungingen walczył osobiście.

00:09:34: co więcej tak jak to było w zwyczaju wtedy ten decydujący moment określił przezwłączenie się do bitwy.

00:09:43: Wtedy bitwy wyglądały tak mówiąc najkluczej że Klowie po obu stronach wysyłali różne wojska, a potem sami brali udział.

00:09:51: W bitwach brał udział na przykład Jan Luksem Burski, który był niewidomy.

00:09:54: To sobie trudno wyobrazić jak niewidome może brać udział w mitwie.

00:09:57: no ale on symbolicznie w asyście dwóch rycerzy wjeżdżał z kopią.

00:10:03: A

00:10:03: jak jeło tymczasem oglądał z daleka?

00:10:05: Oglądał ze daleka.

00:10:06: No i były takie zdziwienia że jak my tutaj już walczymy tylaku tam wciąż stoi bo różne chorągwie polskie zachodnie ryserstwo Czekał na ten moment, zwłaszcza że Ulrich von Jungingen już do bitwy wszedł.

00:10:21: To w takim razie jak Nasz nie wchodzi to kiedy będzie finał.

00:10:24: Finał był wtedy kiedy jeden opuszczał pole bitwy a Nasz się nie wchodzi.

00:10:28: Więc poleciały jeszcze z pola bitewnego w stronę króla bardzo nieładne wyzwiska, że on jest ham ani chrześcijański król.

00:10:38: Krzyżacy zresztą ten aspekt stale podnosili, że Ulrick von Jungigen gdyby zginął od ręki rycerza chrześcijańskiego, no to nie mieliby pretensje.

00:10:48: Ale jak mógł ja je pozwolić żeby wybitnego chrześciańskiego wielkiego mistrza rycerza turniejowego?

00:10:57: Bo u rygfoni ungin giedanym był rycerzem w przeciwieństwie do Konrada swojego starszego brata, ubić jak psano przez czerń.

00:11:03: Bo to przecież czerść go dopadła pchnięty rochatyną, że to nie po chrześcijańsku było.

00:11:08: No ale przecież to, że Jagieło przez cały czas manewrował jak hantatarski, który nigdy nie walczył.

00:11:14: To zapewniło mu zwycięstwo i warto byłby pamiętać, że właściwie pogrąwaldi już nie ma królów... który tak jak Jan Luksemburski jeszcze w tej bitwie uczestniczą.

00:11:25: podpatrzyli

00:11:26: to

00:11:28: u Jagieły, ale

00:11:29: to jest rok tysiąc czterysta dziesiąty.

00:11:30: tymczasem cofnijmy się do poprzedniego stulecia bo przecież jadwiga umiera w tysiące czysta dziewięćdziesiątym dziewiątem.

00:11:37: Jak pani profesorze ta ich codzienność urządzenia przez te kilka lat wyglądała.

00:11:42: Zaszaj nochu można tylko powiedzieć, bo on to wszystko opisał.

00:11:44: Potem już właśnie nikt nic nie dodał.

00:11:45: Oczywiście można z małej strony interpretować odmiennie strony ich życia i działalności.

00:11:52: No bo spotkały się dwie indywidualności ale tutaj możemy to powiedzieć.

00:11:57: Jakaś dobra wola po obu stronach i delikatność zwyciężyła.

00:12:02: Wielokrotnie potem pytano jak jełem.

00:12:04: może tak się nie brzmiało jak ja teraz mówię że pytam cię którą żonę kochałeś najbardziej.

00:12:08: On nigdy nie powiedział że ja dwigę.

00:12:10: Nie, on zawsze o tej zojce holszanskiej i trzeciej swojej żonie.

00:12:17: To zresztą była młodsza z dwóch księżniczek ruskich, który wtedy ofiarowano.

00:12:23: Ta starsza miała większy temperament ale mówił że skoro jest człowiekiem leciwym to wolałbym mieć z mniejszym temperamentem więc to umorszą!

00:12:32: I to była ta Zosia, która mu urodziła potem dwóc synów?

00:12:36: Ale o Jadwidze nie mówił jako tej ukochanej.

00:12:39: Więc są historycy polscy, niestety ci, o których teraz myślę między nimi ochenniku owniańskim czy o Bardachu, którzy mówili że ten sosunek Jadwicki i Władysława był sosunkiem Ojca do córki, że mimo wszystkich tych faktów jednak oni mieli dziecko to on się zachowywał wobec niej z wielką delikatnością.

00:13:02: mimo To nie jest tak, jak myślimy patrząc na piękny sarkofak i jadwigi Dłuta Madyjskiego.

00:13:10: Można to zobaczyć.

00:13:12: On jest pusty po lewej stronie, jak się wchodzi do katedry lub na obrazie Bacciarellego że to jest taka jednak zwievna dosyć niewiasta.

00:13:23: Najbliższy prawdy był Jan Matejko.

00:13:26: ona miała prawie stąd osiemdziesiąt centymetrów wzrostu.

00:13:28: wtedy ludzie byli niżsi.

00:13:29: Ona była bardzo wysoką kobietą.

00:13:32: Mówiono, że była piękna i dał piękna się zmienia.

00:13:36: Matejko namalował, jeśli pamiętamy jak wygląda Jadwiga według Matejki taką trochę eleni.

00:13:42: Tak mi się zawsze kojarzy.

00:13:44: Takie są wyraźne greckie rysy.

00:13:46: No tak sobie Matejkow obraził Andy Gawenka i on prawie zawsze malował na podstawie żywego przykładu.

00:13:53: Kogoś gdzieś zobaczył, uznał że opasuje i potem odtwarzał tak jak Batalego na przykład.

00:13:59: To był kupiec, który tam ormiański, który w Krakowie robił jakieś interesy.

00:14:04: No ale czy ona była silna?

00:14:06: Czy słaba potężna, czy chorowita?

00:14:09: to tak nie wiemy.

00:14:09: Wiem, że była wysoka, że uchodziła za piękność.

00:14:12: Andy Gowanowy mieli taką aurę.

00:14:14: Ja sobie wyobrażam, że on mógł do niej podchodzić z jakimś takim większym dystansem, większą czułością, większa wrażliwość bo takie mamy sygnały, że tak właśnie było.

00:14:32: Niestety Andy Gawenki niektóre jeśli nie umierały tragicznie zamordowane, uduszone.

00:14:38: no to też żył niezadługo.

00:14:40: To był ten chów w sobny który potem zaszkodził Habsburgom, których mam jeszcze przed sobą.

00:14:47: Ona nie przeżyła urodzin żbiety bonifacji, połokiet kłówny Jak Władysław miał być po łokietku, no i tak był.

00:14:57: Władyslaw Jagieło to było po łukietku.

00:14:59: Te nawiązania Andega Weńskiem, proszę zobaczyć miały dominować w związku... Jagieły, który dał potem początek całej dynastii.

00:15:08: Wielu uważa, że to najlepszy okres w historii Polski.

00:15:11: Jagielloński okres.

00:15:14: Zaważów też jesteśmy po tym terytorialną ale raz po raz upadamy się podnosimy a tutaj nie.

00:15:21: Tutaj to jest linia wznosząca się.

00:15:24: no i niewątpliwie Jadwiga która proszę zobaczyć musiał jakiś wpływ wywrzeć na Jagiełę, a on z kolei mimo że analfabeta o tym nie pamiętamy, że on był analfabetą bardzo się tym przejął.

00:15:39: Zrozumiał żeby być człowiekiem mądrym naprawdę nie trzeba mieć świadectw.

00:15:43: Mądrość to jest coś innego niż erudycja.

00:15:45: można być erudytą i człowiekiem nieintyligentnym.

00:15:48: On był człowiekiem inteligentnym w Jagieło.

00:15:50: przecież tak naprawdę założenie Uniwersytetu Jagiellońskiego, mówię założenie.

00:15:55: Otóż to błoniły przywrócenie ale trzeba było mieć wydział teologiczny żeby uniwersytet nazywał się uniwersydetem i to się stało za jagieły.

00:16:03: Ale za sprawą jadwigi on to rozumiał ona miała na niego wpływ?

00:16:08: To jest pewne.

00:16:09: i dlatego ta para król i król ten drugi jest jednocześnie królową naprawdę budzi zaciekawienie z powodu różnych takich koncidencji, zbieżności psychologii, które się jakoś w pewnym momencie spotkały i jakoś do siebie dostosowały.

00:16:28: A na końcu mamy dynastię która może nas podzić a zwłaszcza w Krakowie który jest Jagielloński, zachwycać.

00:16:37: No i ciekawe Panie Profesorze co by było gdyby historycy nie przebadają za tym pytaniem.

00:16:42: ale co by byłoby gdyby Jadwiga w tedziąt trzysta dziewięćdziesiątym dziewiątem roku nie umarła?

00:16:46: Mieliby dzieci które by dorosły to pewnie byłaby to dynastia nie jagiellońską ale andegawańska.

00:16:53: Mogłoby tak być?

00:16:54: Tak by mogło być, oczywiście.

00:16:55: Takby było.

00:16:56: Andę Gawianowi zaraz później mają się kiepsko, ale tak by mogłoby być.

00:17:00: Natomiast jeśli mamy jeszcze chwilę czasu powiedzmy to wprost jak się rodzi bo nie urodził się, albo ta zmarła gdyby ona jeszcze przeżyła, ta córka no to ona umarła, bonifiacja czyniąca nadzieję umarla.

00:17:13: i wtedy do pewnego stopnia rozerwał się ten związek z Polską, bo związyk z Polską Jagieły był przez Jadwigę.

00:17:20: Jak urodziła mu się Zofii, urodził się pierwszy potomyk, pierwszy sen, a potem drugi.

00:17:26: No to on zaczął wszystko robić żeby szlachta Polska, Rada Królewska, Stany Polskie nawet z miastami się układał przysięgły że wybiorą jednego z jego synów bo powtarzam wcale nie musiały.

00:17:40: ten związek ulek rozerwaniu.

00:17:43: I teraz mamy coś takiego, co jest dumą Polski.

00:17:46: i na co Norban Davis, który szuka takich momentów.

00:17:49: Jak rozumiem tylko jak myśmy to mówili przez wiele lat to tam nikt nas nie słuchał.

00:17:53: no bo Polacy przesadzają.

00:17:56: Teraz już tak nie myślą ale kiedyś tak myśleli.

00:17:59: Natomiast jak Norban Devis powtórzył to się wszyscy zachwycili na Zachodzie bo... To czego się posumdał Jagieło?

00:18:04: Posunął się do tego że pod koniec życia jest taki zespół przywilejów jedylneńsko-krakowskich, które nawiązują do wszystkich przywielejów poprzednich.

00:18:14: On te wszystkie zatwierdził i jeszcze nadał przywylej neminem kaptywabimus nis i urewictum przetłumaczeń.

00:18:21: Nikogo nie będziemy więzić, kogo byśmy nie pokonali prawem czyli to jest przywilę nietykalności osobistej.

00:18:27: takich przywiley wtedy nie było.

00:18:30: król pokazywał kto jest winie na kto nie a nie że trzeba Prawem udowodni, że ty jesteś winny lub niewinny.

00:18:37: Czyli był napotorski

00:18:38: na swój sposób?

00:18:39: No nadzwyczaj!

00:18:40: To jest właściwie pomnik prawa polskiego największy.

00:18:43: Ale robił

00:18:44: to we własnym interesie dla swoich synów?

00:18:46: A tu już nie ważne... Ważne, że on wyprzedził Anglię od dwa stulecia bo Anglicy chlubią się tym korpus akt To jest właśnie przy wilej XVII wieczny dotyczący nietykalności osobistej.

00:19:01: I od tego zaczynają się różne konstytucje, od tego zacznają się prawa.

00:19:06: tak naprawdę nie prawa królewskie tylko prawa obywatelskie.

00:19:09: Tak to nazwijmy z pewną przesadą ale my już tam mieliśmy za króla.

00:19:14: i wspomnę jeszcze jaki był warunek mianowicie taki że po jego śmierci co miało oznaczać, że po śmierci mojego syna także w Polsce będzie się wybierać spośród synów z Marłego Króla.

00:19:29: Powtarzam wybierać, czyli że odtąd mieliśmy zupełnie inny ustrój niż inne kraje.

00:19:35: My nogu.

00:19:35: jak mówimy o elekcji to mówimy od wolnej elekacji i mało komu przychodzi do głowy, co to znaczy wolna eleksja?

00:19:44: Wolna elekcja oznaca, że także syn króla musi być wybrany, ale on nie wypełnia wyboru.

00:19:54: Jakub Sobieski przegrał wolną elekcję a na przykład Władysław IV waza wygrał.

00:20:01: wolna elekcja.

00:20:03: to było co innego.

00:20:04: natomiast zajagieły do wolnej elekcji.

00:20:07: miało być tak że wybieramy owszem ale spośród synów.

00:20:13: no jak był jedno to nie było wyborów ale formalnie ten wybór był Nie, że ty masz prawo i od jutra jesteś królem bo dzisiaj umiera twój ojciec.

00:20:22: Nie!

00:20:23: Umiera Twój ojciec.

00:20:24: zbierają się stany ta rada to ciało ten nazwijmy to same instatu na sendii i ogłaszają, że królem jest syn z Manurego Króla.

00:20:33: To nie byłoby znaczenia.

00:20:34: To było bardzo ważne bo to jednak bardzo wpłynęło i pochwalmy teraz naszą historię na kulturę polityczną Polaków.

00:20:44: Bardzo wcześnie to mieliśmy.

00:20:46: Niektórzy mogą powiedzieć, że takie podkreślenie nietykalności osoby mogło nam zaszkodzić bo się potem przerodziłowała na archie ale ja bym tak daleko nie szedł.

00:20:56: To niewątpliwie było piękne prawo i ono naprawdę przez długie lata Było respektowane.

00:21:03: A jak to było w dynastii jakielońskiej już później, czyli za czasów synu chociażby Władysława Agieły?

00:21:09: Powiem za dwa tygodnie.

00:21:11: Bardzo dziękuję Panie Profesorze za rozmowę!

00:21:13: Bardzo dziękuje również.

00:21:14: Dziękuję Państwu.

00:21:33: Dodanie odcinka do swojej listy lub pozostawienia komentarza.

00:21:37: Zapraszamy też do słuchania programów Radio Poznań i na stronę www.radiopoznanefm.