Jadwiga cz. 2

00:00:00: Podcast Radia Poznani Dynastie.

00:00:08: Zapraszają!

00:00:19: Panie profesorze, dzisiaj w naszym cyklu Dynastie wracamy do królowej Jadwigi.

00:00:25: Ale w tym jej niezwykłym duecie z Władysławem Jagiellą.

00:00:29: no bo oni zrobili coś czego nikt wcześniej i nikt później mam wrażenie nie zrobił.

00:00:35: to był duet niemalże doskonały można powiedzieć.

00:00:38: I też znalazłem takie zdanie w którym pewien historyk ocenia że gdyby nie ten duet to cali jagiellonowie później jeśli nie byliby tak silni.

00:00:48: Zdanie jest prawdziwe, a przynajmniej hipoteza ma sens.

00:00:51: Natomiast oczywiście można mówić razem w parze co pierwszy zrobił Karol Szajnocha w połowie ubiegłego wieku.

00:00:59: i tak to się czytelnikom spodobało że gdy w latach bodaj siedemdziesiątych za gierka wznowiono dzieło szajnohy Jadwiga i Agiello to okazało się, że sprzedaż była nadzwyczajna.

00:01:12: ukazały się jakieś wznowienia do druki, to wciąż jest jakaś magia pomiędzy czytelnikiem o Jagiele i Jadwidze i tę Królewską Parą.

00:01:22: W dodatku jak się mówi królewska para no to od razu mówi się o czymś nazwyczaj oryginalnym.

00:01:28: ale panie redektorze jeśli pan pozwoli to dzisiaj skupię bardziej na jadwide niż na jagiele bo...

00:01:35: A jak jeło za dwa tygodnie?

00:01:38: Oni ledwie napomknęliśmy, natomiast Jadwiga zasługuje na osobną naszą rozmowę choćby z tego powodu że ona jest popularna.

00:01:46: Ona jest jakoś w nas, ona się nazwyczajnie przyjęła i mamy taki oto obraz bardzo bogobojnej a jednocześnie ciekawej niebezgrzesznej królowej, którą właściwie najpierw była królem.

00:01:59: I potem mieliśmy taką sytuację, która się już nigdy nie powtórzyła, że król poślubił króla.

00:02:04: To nie było tak, że ona przestała być królem gdy wyszła za jagiełem.

00:02:07: I to

00:02:07: jest taka trochę gimnastyka przy okazji różnych teleturnierów?

00:02:11: Oczywiście oczywiście!

00:02:12: No ale Andy Gawenowie to wtedy brzmiało dumnie.

00:02:15: Przypominam... Za chwilę się pojawi... W jej życiu pojawił się bardzo wcześnie i miała cztery lata Habsburg.

00:02:21: Ale Habsburgowie wtedy no to była niższa klasa przy Andegawenach.

00:02:26: Z Andegavenami łączyły się różne opowieści.

00:02:28: Bardzo zresztą różne.

00:02:30: No bo z jednej strony Andegawene był Ludwig Węgierski Węgrzech wielki.

00:02:34: to świetny, znakomity okres historii i kulturze węgier powstaje Uniwersytet za Ludwika.

00:02:41: A u nas tak niedoceniany?

00:02:43: U

00:02:43: nas nie docenianie.

00:02:44: A co więcej Wielkopolscy zwłaszcza Wielko Polska miała fioła na punkcie Ludwica.

00:02:47: bo znowu jeśli my szukamy w naszych rozmowach ogólności To Wielkopolska była bardzo przemyślicka, wacławowa natomiast Odwrotnie było z Ludwikiem Fękierskim.

00:02:59: Robiono dużo, żeby on nas nie polubił ale i my mieliśmy do niego różne pretensje.

00:03:05: Na przykład taką że koniecznie chcieliśmy go skłodzić do tego żeby on się znowu koronował w Gnieźnie.

00:03:11: Tu nawet wszystko przygotowano tu przyjechało ale drugiej koronacji nie było.

00:03:15: Przypominam, że my dzisiaj... mamy skłonność do niedoceniania tego, co było ważne kiedyś dla ludzi bo żyjąc w permanentnej teraźniejszości uważamy że jedna jest tylko logika ta mianowicie nasza.

00:03:27: Jedna z tylko psychologia ta mienowicie Nasza.

00:03:31: Otóż są różne logiki dziejowe i różne psychologie.

00:03:34: to był wtedy bardzo ważny.

00:03:36: tu się wojna domowa toczyła za przemyślidów mniejsza i za ludwika większa.

00:03:41: ale Andy Gawennowie mieli sobie coś takiego ,że wokół nich była O powieść.

00:03:47: Dlatego, że Andy Gawenów było wtedy dużo.

00:03:49: Właściwie cały Półbisopapaniński był Andegaweński, była Francja Andegaveńska.

00:03:53: Andegawenowie pokonali chochę sztaufów.

00:03:56: No powiedzmy krótko we Włoszech... Chochę sztaufowie to nie byle co, czyli mieli za sobą wielkie zwycięstwa.

00:04:03: Ale też mieli za sobie wielkie romansy i wielkie dramaty, wielkie zbrodnie, mieli linie kapetyńską... No różne były linie andegaweńskie ale wszystkie jakoś ciekawe.

00:04:13: No i co tu dużo mówić?

00:04:15: Mieli też po raz pierwszy w takiej ilości kobiety, które rządziły, zdradzały mordowały i były mordowane.

00:04:21: O tym jakoś zapominamy że Jadwiga jakolwiek odebrła świetne wykształcenie języki muzyk a to wszystko wiemy w budzie na Węgrzech, no to jednak nie pochodziła z rodziny gdzie odczuwało się na co dzień ciepłodomowego ogniska.

00:04:35: Tu muszę przypomnieć jej matka, to była bardzo ostra dzisiaj należałyby powiedzieć polityczka Elżbieta Bośniacka, która do pewnego stopnia rządziła Węgrami po śmierci Ludwika i to rządziała krwawo.

00:04:51: krótko mówiąc pretendentów, potrafiła zgładzić.

00:04:54: Pretendentów do tronu różnych takich, którzy się starali.

00:04:57: Potrafiło też się postawić z Zygmuntowi Luksemburskiemu choć ta to był jego zięci.

00:05:03: No więc ona grała ale ona została uduszona i to uduszona na oczach swojej córki.

00:05:10: Ona przez długi czas nawiązywała, ona czyli Rzbieta do dwóch panujących we Włoszech Andy Gawenek, one obie miały na imię Joanna.

00:05:20: No i obie... co tu dużo mówić?

00:05:23: Właśnie wielu mężu, wielu kochanków mordowały, były takie bardzo włoskie.

00:05:27: Chyba tylko ta druga zmarła święcią naturalną, ta pierwsza też została zamordowana.

00:05:32: Ale generalnie to się za Andy Gavenami coś takiego ciągnęło.

00:05:35: Przypominam że Elczbieta Łukietkówna, żona Karola Roberta Ta, z którego to związku powstał Ludwig Węgierski więc babka Jadwigi.

00:05:44: No to ona też miała swoje za skórą.

00:05:46: Ona też była uwikłana w różne zbrodnie.

00:05:49: no niektórych nawet mówiliśmy że tam cały lud został wycięty za jej sprawą i Kazimierza Wielkiego w pewnym sensie.

00:05:57: Ale zostawmy to.

00:05:58: taka legenda się z nią wiązała.

00:06:07: Gdy Ludwik węgierski umiera, szlachta polska, panowie Krakosty zwłaszcza postanawiają wywiązać się z takiej umowy, która z Ludwikem była zawarta że córki będą natrodnie.

00:06:18: Ale córka była dzieckiem jeszcze.

00:06:20: No to małym dzieckem, ale już jako mało dziewczynka została poślubiona.

00:06:24: wtedy takie małżeństwa były one się nie wiązały z matrimonium konsumatum czyli z tym co następuje najczęściej wtedy następowo podczas nocy poślóbnej.

00:06:32: ale oni byli sobie poślbieni i jak mówi może legenda może niekoniecznie on się jako dzieci zobaczyli bo ona była w Wiedniu.

00:06:40: ona czyli Jadwiga tutaj też widać te jej przetarcie.

00:06:44: Ona była na różnych dworach.

00:06:45: Ona znała Europę, no wtedy jednak Habsburgowie chociaż to nie Andygo Ewenowie to już byli pretendenci do korony i owszem świat widziała ale była dzieckiem.

00:06:55: mogła jako dziecko polubić drugie dziecko trochę starsze ale drugie ciesko.

00:07:01: tak naprawdę jakoś to w niej pozostało.

00:07:04: No i była taka sytuacja że zaczęła się Wilka gra jej matki bo ona miała karty w ręku.

00:07:10: Matka mianowicie miała dwie córki A w dodatku przed chwilą powiedziałem, ona była wprawiona w takie grze.

00:07:17: Wśród kobiet też się zdarzali ludzie politycznie i właśnie zarówno Elżbieta Łokietkówna tam taka tradycja była czy to Elżbyta Łokiatówna Piastówna czy właśnie Elżbieta Bośniacka bo przecież one były Andy Gawękami po mężu.

00:07:30: No to grały, jak za przeproszenie mi o Adny, które były Andegawenkami z urodzenia.

00:07:35: Ale ta gra była bardzo ciekawa i skomplikowana.

00:07:38: Trochę się nasi rodacy wówczas nie cierpliwili bo Jadwiga nie przybywała na dwór Jako dziecko nie przebywała.

00:07:48: A kto wtedy

00:07:48: rządził w tym czasie takim przejściowym?

00:07:51: To jest dobre pytanie, kto wtedy już rządził.

00:07:54: Czy było

00:07:54: więcej ośrodków władzy?

00:07:56: Niektórzy mówią, że znowu powtórzyły się warianty żeński, bo formalnie to rządzuła jej matka.

00:08:03: Może pamiętamy, że jak Ludwik Węgierski żył jeszcze i był w dobrym wieku, on matkę swoją lubię tę łukietkówną do pewnego stopnia oddelegowywał do spraw polskich.

00:08:15: Tu się działa, Andy Gawenka wtedy.

00:08:18: I teraz to się powtarzało więc to był taki okres przejściowy który bardzo Polaków nie cierpliwił że tak jednak nie powinno być bo przecież pierwsze co było postanowione w koszycach to warunek że one będą tutaj.

00:08:30: tam nie było która córka ale że ona będzie Tu, czyli w Krakowie ryzydować.

00:08:35: A nie że na przykład będzie królową tak jak się Ludwikowi zdawało, że to może być.

00:08:41: no skądinąd i tam jakąś regentkę, jakąś matkę, cólkę, kuzynkę wstawi... To wtedy zresztą się zdarzało więc to przywiązanie do Krakowa było ważne.

00:08:51: No i przyjeżdża Jadwiga.

00:08:53: I potem stała ta historia miłosna, że Habsburg Wilhelm nie odpuszcza.

00:08:57: Spotykają się w Krukowie przez wiele lat bo mówimy o świętej Chociaż mało kto pamięta w Polsce świętej, która niedawno stosunkowo została świętą.

00:09:09: Dopiero Zajana Pawła II, który na początku pontifikatu ją beatyfikował a w drugiej części pontifikatu kanonizował.

00:09:17: Kanonizacja następuje po raz pierwszy w Polsce No na błoniach krakowskich, to dla niej zrobił Jan Paweł II.

00:09:23: W czasach

00:09:24: Jadwigi nie była tak do końca kandydatką na ołtarze

00:09:27: z tego co po prostu... Ona była właściwie... Nie kojarzyła

00:09:30: się temu?

00:09:30: Co

00:09:30: pięćdziesiąt lat, nie.

00:09:31: Co pięciąc lat jej problem powracał.

00:09:34: no bo ta druga połowa zwłaszcza życia ona naprawdę, ono się zmieniła w pewnym momencie.

00:09:40: Rzeczywiście tutaj długoż mi się nawet przesadziło tylko trochę że okazało się bardzo dojrzałem człowiekiem mimo tych nie wielu lat, bo przecież ona przed trzydziestką zmarła.

00:09:51: Jak dziesięć lat, jak zaczęła rządzić czy raczej panować otoczona przez niegłupich doradców i jakiś rozsądek rzeczywiście wykazywała a potem jak już przeszło jej to zauroczenie Wilhelmem albo może i nie przeszły ale podjęła decyzje że się z nim wewnętrznie i moralnie rozstaje.

00:10:12: oni się tam spotkali potem się zamknęli Nie chcieli wyjść, taka prawdziwa historia miłosna.

00:10:19: Ale jeśli o tym wspominałem i mówię o kanonizacji to dlatego że był pewien powód dla którego ta kononizacja nie następowała aż dopiero za Jana Powa II.

00:10:28: Ten powód dzisiaj może nam się wydawać groteskowy ale wtedy za taki nie uchodził.

00:10:33: Rzecz w tym że nie wiadomo co tam oni wtedy będąc sam na sam zrobili.

00:10:39: Wilhelm Habsburg i Jadwiga Andegaweńska, bo były takie komentarze, że przecież on był już chłopakiem sprytnym.

00:10:46: On czyli Wilhelm.

00:10:48: no to tam coś musiało dojść i niektórzy uważali, że taka królowa niedziewica przedstawiano jako dziewice, że jest taka dziewica która potem została apostołką Litwy że właściwie w jej życie wpisują się same poświęcenia.

00:11:02: Ładne czyny, nawet stosunki z krzyżakami potrafiła naprawdę dobrze ułożyć.

00:11:08: Miała wpływ na Jagiełę.

00:11:09: Wyszła za niego pod wpływen modlitw.

00:11:12: Możemy uznać tę wersję.

00:11:13: Krzysz wciąż w Katę Drzewa Welskiej jest w tym samym miejscu ten czarny krzyrz, czarnych Jezus Chrystus, pod którym się modliła żeby miała siłę ale też... Od razu powiedzmy, co się z niej takiego straszliwie sympatycznego?

00:11:29: Bo bała się tego Jagiełłem.

00:11:31: to Poganin, Dzikus różniego sobie mogła wyobrażać.

00:11:35: Ale na wszelki wypadek wysłała do Jagieły przed zamęściem jednego z najbardziej zaufanych rycerzy.

00:11:46: Nazywał się Zawisza z Oleśnicy, nie ten zawisza Czarwy z Garbowa, tego zawisze z Oleślnicy.

00:11:51: No i ten pojechał do Jagieły... To zobaczyć

00:11:53: co tam

00:11:54: słychać?

00:11:55: ...zobaczyć go.

00:11:56: Kiedyś też wymieniano się portretami.

00:11:59: Czy rycerz się przerazi wizerunkiem kawałek?

00:12:01: No więc właśnie on miał jej donieść.

00:12:03: Nic nie wiadomo nam żeby imał przywieźć portret.

00:12:06: no ale Jagieło też się znalazł sprytnie.

00:12:09: zawsze oni mówiono sprytychytry Litwin bo zaprosił go do Łaźni.

00:12:13: No i wtedy na przykład zawiszcza przekonał się, że zczysty.

00:12:20: Potem wielką sensację wywołał, że no zczyści w sposób wtedy rzadki, bo używając chusteczki, małych to chusteczki używało, okazało się o tym Poganin Jagieło Nie tak jak inni, nie tak jak niektórzy rycerze.

00:12:35: To jakoś ja dwiegał spokojuło.

00:12:37: i potem jest ten ślub.

00:12:41: Ślub następuje oczywiście wtedy kiedy on zostaje chrześcijaninem.

00:12:45: to jest warunek panów małopolskich że on się ochrzci i dopiero wtedy zostanie mężem.

00:12:50: Zostanie królem króla czyli królowej i on te wszystkie warunki spełnia.

00:13:00: Ona mogła zrozumieć, że gra toczy się ona prawdę wysoką stawkę.

00:13:06: Bo w unii krewskiej, ona już była wtedy, Unia Krywa jest od lat osiemdziesiątego piątego roku, ona od osiemdziestotwartego rok wcześniej jest w Polsce.

00:13:16: Tam było powiedziane, że jeśli by do takiego małgorzyństwa doszło, to jagieło przyłącza, chyba tylko tak można powiedzieć.

00:13:24: Aplikare było użyte Litwę do Polski.

00:13:28: Potem w umowie chorodelskiej to zrównoważono że to są dwa państwa.

00:13:33: dzisiaj powiedzieliśmy partnerskie ale na początku to wyglądało także Polska się tak rozrośnie właściwie swoimi wyłącznie siłami.

00:13:43: Był problem Krzyżacki który w rachube wchodził.

00:13:45: Dzisiaj historycy nogu odrzucają tę wersję że ojcem chrzestnym Jagieły W domyśle było za sprawą Jadwigi został Konrad von Jungingen, wielki mistrz krzyżacki.

00:13:57: Ja nie wiem czy mają rację.

00:13:58: no bo z mediewistami i historikami średniowiecza ja jestem nowożytnikiem jest sytuacja odwrotna.

00:14:05: Mianowicie oni mają za mało źródeł... i dlatego dużo hipotez, my mamy często za dużo źródeł, których nie możemy przerobić.

00:14:13: I to też jest pewien problem ale odwrotny.

00:14:16: Ale jest

00:14:16: to urocze, bo możemy się domyślać co kierowało tymi ludźmi?

00:14:19: No

00:14:20: tak, no tak.

00:14:20: To obrażać sobie...

00:14:21: No tak!

00:14:22: Bo tam w końcu wychodzi, że mógł być o polczyk, mógłby piast Mazowiecki, ale to też ciekawe, wielkim jest krzyżackiej, czyli ona była otwarta.

00:14:33: Ona było otwarte na stosunków z krzyrzakami bo ona takich jeszcze nie brała.

00:14:36: Przypominam że pogorszenie stosunku w zakonach krzyżyckich nastąpiło po jej śmierci.

00:14:41: Niektórzy nawet mówili gdyby ona żyła to one wyglądały by inaczej.

00:14:45: Wto niewnikajmy zostawmy to jagiele ale jest prawdą że te pierwsze lata i te ostatnie jej lata krótki okres są naprawdę piękne, bo no nie zapominajmy że jednak zgodziła się i chyba nieprzymuszana na przekazanie całego swojego niemałego majątku.

00:15:05: My trochę o tym majątku wiemy, on jest zapisany w różnych źródłach na odnowienie Akademii Krakowskiej tej Kazimierzowskiej, która tak naprawdę przestawała istnieć.

00:15:14: A nigdy nie miała wydziału teologicznego!

00:15:17: Więc ona teraz taką religijnością przypomina Mandega Wynowiet, byli bardzo religijni i nie bardzo religijni... To taka bardzo ciekawa rodzina, no ale na tą religijnością, tą modlitwą tym skupieniem, tym oczytaniem naprawdę robiła wrażenie.

00:15:31: Psałcerz Floriański to jest jej dzieło.

00:15:33: Pcałcerze Floriańskie jest w trzech językach.

00:15:36: No i potem że przekazała?

00:15:38: To wszystko sprawia, że możemy o niej myśleć jako nasze jad widzę i nie mylić jej.

00:15:44: O co proszę!

00:15:46: z Jadwiga Śląską.

00:15:48: Co jest dosyć powszechne?

00:15:50: Święta Jadwega w Polsce to jest dla wielu jadwigę andygaveńska, jakolwiek przez wiele lat.

00:15:57: To była jadwegga śląska też więcej kawał i wielce zasłużona ale to była żona Henryka Brodatego.

00:16:05: To jest XIII wiek.

00:16:07: No więc jest święta jadwiega ślążska i jest święta jadowiga Andygaveńska o której dzisiaj... Mówiliśmy.

00:16:13: A za dwa tygodnie powiemy o tym niesamowitym duecie, Jadwiga Władysław Jagiełło.

00:16:19: bardzo dziękuję Panie Profesorze za rozmowę

00:16:22: i

00:16:22: do zobaczenia do usłyszenia za dwa Tygodnie!

00:16:44: www.radiopoznanfm.